Ma Quỷ Đã Học Gõ Bàn Phím
Tiểu thuyết kinh dị Trung Quốc không dừng lại ở 聊斋 (Liáozhāi – Liêu Trai) của Phùng Tòng Lĩnh (Pu Songling) vào thế kỷ 18. Nó đã trốn vào ngóc ngách trong các giai đoạn hỗn loạn chính trị, tái xuất hiện ở Hồng Kông và Đài Loan giữa thế kỷ 20, rồi bùng nổ với sự ra đời của các nền tảng văn học mạng vào những năm 2000. Ngày nay, kinh dị Trung Quốc có thể được xem là truyền thống văn học siêu nhiên đa dạng và năng suất nhất trên thế giới — hàng triệu truyện được xuất bản hàng năm trên hàng chục nền tảng, với hàng trăm triệu độc giả.
Vấn đề đối với độc giả quốc tế không bao giờ là chất lượng hay số lượng. Vấn đề là khả năng tiếp cận. Nỗ lực dịch thuật đang tăng tốc, nhưng phần lớn tiểu thuyết kinh dị Trung Quốc vẫn chỉ có sẵn bằng tiếng Trung. Hướng dẫn này tập trung vào những gì bạn có thể đọc ngay bây giờ, cùng những tác phẩm chưa được dịch quan trọng đáng để tìm hiểu.
Nền Tảng Cổ Điển
聊斋志异 (Liáozhāi Zhìyì) — Liêu Trai Chí Dị
Tuyển tập gần 500 câu chuyện siêu nhiên của Phùng Tòng Lĩnh (Pu Songling), được viết vào cuối thế kỷ 17, vẫn là tác phẩm duy nhất có ảnh hưởng lớn nhất đối với tiểu thuyết kinh dị Trung Quốc. Mọi nhà văn kinh dị Trung Quốc sau này đều hoạt động dưới cái bóng của nó. Phạm vi của tuyển tập rất đa dạng: 画皮 (huàpí – Họa Bì) — “Bức Da Vẽ” — mang đến nỗi kinh hoàng về thân xác; “Niễ Tiểu Thanh” tạo nên câu chuyện tình yêu ma quái đầy dịu dàng; “Con Dế” dùng yếu tố siêu nhiên để châm biếm xã hội; “Quan Lục” dùng thế giới âm phủ cho hài kịch quan trường.
Điều làm cho Liêu Trai trở thành tác phẩm thiết yếu để đọc chứ không chỉ quan trọng về mặt lịch sử chính là văn phong của Phùng Tòng Lĩnh — chính xác, hài hước và ngạc nhiên ở sự hiện đại trong tâm lý học. Những con 鬼 (guǐ – quỷ) và 狐仙 (húxiān – hồ tiên) của ông không phải là quái vật mà là nhân vật có đầy đủ khao khát, khuyết điểm và phức tạp đạo đức. Đặc biệt là những hồ tiên — quyến rũ, thông minh, và mơ hồ đạo đức — đã tạo nên một nguyên mẫu mà tiểu thuyết Trung Quốc chưa bao giờ thôi khám phá.
Có sẵn bản tiếng Anh: Nhiều bản dịch tồn tại. Phiên bản Penguin Classics (dịch bởi John Minford) dễ tiếp cận nhất; bản dịch sáu tập đầy đủ của Sidney Sondergard mang tính học thuật sâu sắc.
子不语 (Zǐ Bù Yǔ) — Những Điều Khổng Tử Không Nói
Tuyển tập thế kỷ 18 của Viên Mai (Yuan Mei) cố ý đẩy lùi những giới hạn mà Liêu Trai tiếp cận một cách thận trọng. Tựa đề là một thách thức: Khổng Tử (Confucius) từ chối nói về siêu nhiên, nhưng Viên Mai khăng khăng thảo luận về nó một cách rộng rãi. Những câu chuyện đen tối hơn, châm biếm hơn và sẵn sàng mô tả 阴间 (yīnjiān – âm gian) — thế giới cõi âm — như một bộ máy hành chính rối ren do các quan ma quỷ bất tài điều hành.
Có sẵn bản tiếng Anh: Có các bản dịch rời rạc trong một số tuyển tập học thuật. Hiện chưa có bản dịch tiếng Anh đầy đủ nào được xuất bản.
Tiểu Thuyết Kinh Dị Hiện Đại
Cai Jun (蔡骏) — “Stephen King của Trung Quốc”
Cai Jun là nhà văn kinh dị thương mại thành công nhất trong lịch sử Trung Quốc đại lục, với doanh số vượt quá 14 triệu bản. Các tiểu thuyết của ông kết hợp yếu tố siêu nhiên với mạch truyện giật gân và căng thẳng tâm lý:
- Lớp thứ mười chín o